نشده‌اند كه اگر خود بدهى ناشى از معصيتى باشد ، چه حكمى دارد ؛ مثلا اگر مالى را بدزدد و در مصارف زندگىاش صرف كند ، در اين صورت به مالك آن مال بدهكار مىشود ؟ حق اين است كه صرف زكات در چنين مواردى به طريق اولى جايز نخواهد بود . « 1 » 3 . آية اللّه اصفهانى : روشن شد كه شرط است بدهى در مسير گناه و معصيت نبوده باشد و ملاك اين نيست كه قرض گرفتن از آغاز براى صرف در اين گونه مسيرها باشد ، بلكه اگر قرض گرفتن او براى گناه نبود ، ولى بعدها آن را در اين مسير مصرف كرد ، در اين صورت از اين سهم به او پرداخت نمىشود ، به خلاف اينكه اگر به عكس باشد . « 2 » 4 . حبس مفلس ، تا فروش اموالش معناى لغوى مفلس : آن كس كه اموال خوب و ارزشمندش از بين رفته و اموال بىارزش برايش باقى مانده و در نتيجه مالش بىارزش شده است . از نظر شرعى مفلس كسى است كه بدهىهايى بر ذمّه دارد و مال كافى براى پرداخت آن ندارد . اين عنوان ، هم شامل كسى مىشود كه مالش براى پرداخت بدهى كافى نيست و هم كسى كه اصلا مالى ندارد . « 3 » آراى فقيهان شيعه 1 . شيخ طوسى : اگر مالى داشته باشد كه براى پرداخت بدهىهايش كافى باشد ، جز يكى از اين دو حالت نخواهد بود : يا نشانه‌هاى بىچيزى در او ظاهر شده و يا نشده ، پس اگر هنوز نشانه‌هاى بىچيزى در او ظاهر نشده ؛ يعنى سرمايه‌اش باقى است و درآمدش در حدّ مخارجش است ، در اين صورت قاضى حكم حجر براى او صادر نمىكند ، بلكه به او امر مىكند اموالش را به فروش رسانده و بين طلب‌كاران قسمت كند و اگر چنين نكرد او را حبس مىكند . اگر در حبس هم در اين جهت اقدامى نكرد ، قاضى ، خود به فروش اموال او اقدام مىنمايد . « 4 »

--> ( 1 ) . محاضرات فى الزكاة ، قسمت دوم ، ص 116 . ( 2 ) . وسيلة النجاة ، ج 1 ، ص 199 ؛ نك : تحرير الوسيله ، ج 1 ، ص 309 ؛ وسيلة النجاة ( با تعليقات آية اللّه گلپايگانى ) ، ج 1 ، ص 295 . ( 3 ) . قواعد الاحكام ، ج 1 ، ص 171 ؛ نك : جوهرى ، صحاح اللغه ، ج 2 ، ص 246 . ( 4 ) . مبسوط ، ج 2 ، ص 272 .